Ruimte om te versterken: De ervaren effecten van exploitatiefinanciering op deelnemende organisaties

Wat doet exploitatiefinanciering met de ontvangende organisaties? Deze vraag legde het Oranje Fonds ons voor.

Het Oranje Fonds kende in de periode 2024-2026 vrij besteedbare exploitatiefinanciering toe aan twaalf bestaande partners. Deze pilot past in een beweging naar meer flexibele of trust-based financiering die we zien bij verschillende filantropische fondsen in Nederland en daarbuiten. In de periode maart 2025 – mei 2026 interviewden we respondenten bij de twaalf organisaties en zes medewerkers van het Oranje Fonds. Welke ontwikkelingen zagen zij gedurende de pilot?

Vier algemene lessen uit ons onderzoek:

  1. Exploitatiefinanciering geeft rust en ruimte
    Meerjarige exploitatiefinanciering vermindert financiële onzekerheid. Dit creëert tijd en mentale ruimte voor strategische keuzes en organisatieontwikkeling.
  2. Eerst basiskosten, daarna ontwikkeling
    Organisaties investeren eerst in continuïteit en een solide organisatiebasis. Pas daarna komen investeringen in samenwerking, fondsenwerving, evaluatie en communicatie.
  3. Organisaties moeten ‘klaar zijn’ voor exploitatiefinanciering
    Exploitatiefinanciering werkt het best bij organisaties die beschikken over voldoende capaciteit en een duidelijke visie, missie en koers.
  4. Het aflopen van exploitatiefinanciering is een uitdaging
    Het einde van meerjarige exploitatiefinanciering kan lastig zijn. Organisaties geven aan dat ze niet vanzelfsprekend alternatieve inkomstenbronnen kunnen vinden. Een verantwoorde exit vraagt aandacht.

Download hier: